Onderbouwing van o.a. waarom vissen in een bepaald volume

Algemene vragen over aquaria, soorten vis, soorten voer, andere dieren en techniek.

Moderators: hans7, BertE, Ton, SugarLEVI

Onderbouwing van o.a. waarom vissen in een bepaald volume

Berichtdoor Kardinaaltje » 25 maart 2008, 18:42

Geschreven door Bharq.
Voortgekomen uit deze discussie.
viewtopic.php?t=33169&start=0

Om hier makkelijk naar terug te kunnen grijpen, sluit ik deze en houd ik de discussie open.


toch even wijzen op het verschil tussen stellingen, wetenschappelijke en empirische regels, en het belang van alle drie. Ik heb persoonlijk een civiele en machinebouw-achtergrond, dus mijn voorbeelden zullen meer uit dit vakgebied komen, maar ze zijn ongetwijfeld even gemakkelijk te uit te breiden naar IT of medische wetenschappen.

1) Het woord stellingen gebruik ik hier in de wiskundige betekenis: een formule (formulering) die, uitgaande van een aantal basis-axioma's, rechtstreeks te bewijzen is. Een voorbeeld is de stelling van Pythagoras, of het berekenen van het traagheidsmoment van een balk. Dit zijn zaken die hard, zwart op wit te bewijzen zijn, en waarover dus niet te discussiëren valt.

2) wetenschappelijke regels komen voort uit gedetailleerd onderzoek, bijvoorbeeld uit trekproeven voor staal om de sterkte ervan te bepalen. Zij geven een gedetailleerd beeld van de dit specifieke staal onder deze omstandigheden, met (in het beste geval) een onzekerheidsinterval gebaseerd op steekproefgrootte en staalsoort. Zij zijn deels gebaseerd op ervaringsproeven, en daardoor minder exact als stellingen, maar geven toch een grote zekerheid in toepassing.

3) empirische regels zijn vuistregels voor zaken die ofwel nog niet grondig bestudeerd zijn ofwel te ingewikkeld zijn om exact te beschrijven. En met 'te ingewikkeld' wordt dan meestal bedoeld dat er te veel variabelen zijn, zodat je met een proef nooit zeker kan zijn waaraan de gedragswijziging te wijten valt. Ze zijn bepaald door jarenlange ervaringen met dit soort zaken (empirisch = door ervaring bepaald), en komen dus uit het collectieve 'boerenverstand'. Ze zijn het minst exact van de drie, maar dikwijls is er geen ander alternatief voorhanden. In alle fysische constructies wordt bijvoorbeeld met veiligheidsfactoren gewerkt: doe de berekende constructie maal 1,2 of 1,7 of zelfs 3 of 4, om rekening te houden met foutjes in het materiaal, menselijke foutjes bij het samenbouwen,...

In praktijk heb je meestal met de drie soorten te maken, waarbij 1) de voorkeur heeft boven 2) en 2) boven 3). Als ik een gebouw ontwerp gebruik ik Pythagoras om lengtes van balken te berekenen, treksterktes om de diktes van stalen balken te bepalen, en empirische gegevens over sneeuwval en wind om de dakbelasting in te schatten. Ik heb ze alledrie nodig, en de minst exacte zijn dikwijls de belangrijkste: ik kan een gebouw perfect ontwerpen en uitrekenen, maar als ik geen rekening houd met veiligheidsfactoren en externe belastingen zal mijn dak toch naar beneden komen...

Dit maar om aan te tonen dat cijfers die voortkomen uit ervaringen en niet uit wetenschappelijk gefundeerd onderzoek niet noodzakelijk minderwaardig zijn. Asgard, ik zie dat je uit de IT-wereld komt, waar de aard de materie natuurlijk inhoudt dat er veel exact te bepalen is, maar ook daar zijn legio voorbeelden van empirische regels te bedenken. Neem nu de knop 'venster sluiten' rechts boven in elk venster. Is dit de beste plaats? Ik heb geen enkel wetenschappelijk onderzoek daarover gezien, ongetwijfeld zijn er in de beginjaren enkele beperkte gebruikerstesten gebeurd, maar toch blijkt uit de eensgezindheid hierover (de knop staat op dezelfde plaats in Windows, Apple, Unix, Linux computers) dat dit goed werkt.

In de minder exacte wetenschappen, zoals de medische wereld en de biologie, is het vaak nog veel moeilijker om exacte data te bekomen, omdat het aantal variabelen zo veel groter is. Medische studies gebeuren over tienduizenden mensen en hebben zeer ingewikkelde statistiek nodig om hier enige bruikbare data uit te halen. De kosten van dit soort studies zijn dan ook duizelingwekkend, en enkel te verantwoorden als je dat kan terugverdienen door miljoenen medicijnen te verkopen. Dat is meteen ook de reden waarom je zo weinig wetenschappelijk materiaal zal vinden rond aquaria: de kosten van dergelijke studies zijn op geen enkele manier terug te verdienen. Het dichtste dat ik in de buurt zie komen is wat bijv. Dr. J. Etscheid gedaan heeft, het vergelijken van een 150-tal uiteenlopende aquaria om daar wat basisregels uit te distilleren.

Zoals ik al eerder heb aangehaald, wil dit niet zeggen dat de ervaringsregels minderwaardig zijn. Zij zijn gegroeid uit jarenlange ervaring van honderden mensen die intensief met dit onderwerp bezig waren, en die schat aan informatie is niet te onderschatten. De ervaringen achter die regels zie je niet, staan nergens gebundeld of statistisch uitgepluisd, maar zijn vaak evenveel waard als de bovenstaande onderzoeken, omdat ze over een veel langere tijdsperiode verlopen en zo veel meer ongewenste variabelen kunnen uitfilteren. Het houden van siervissen in vijvers is al eeuwenoud, aquaria zo'n goeie 100 jaar, zodat er al behoorlijk wat water naar de zee gestroomd is om tot de huidige regels te komen.

Een goede graadmeter is het vergelijken van de verschillende empirische regels: als die veel van elkaar afwijken is er veel onenigheid rond dit punt en is de regel nog niet erg gerijpt. Persoonlijk zie ik op dit vlak heel weinig variatie: alle regels die ik tegenkom rond visbezetting en -lengte geven ruwweg hetzelfde resultaat. Dit wil zeggen dat aquariumhouders in Nederland, Amerika, Duitsland, Japan onafhankelijk van elkaar tot dezelfde conclusies zijn gekomen, wat een heel sterke indicatie van de universaliteit van deze regels geeft. Je zou kunnen tegenwerpen dat deze verschillende groepen misschien allemaal dezelfde basisbron blijven herhalen, maar als ik zie dat de aquariumhobby veel ouder is dan het communicatiemiddel bij uitstek, het internet, geloof ik daar niet in.


conclusies:
1. er is weinig wetenschappelijk gefundeerd materiaal rond, en dat zal er in de nabije toekomst ook niet komen
2. de bestaande empirische regels zijn niettemin zeer universeel en bevatten een schat aan ervaringsgegevens die niet zomaar genegeerd mogen worden.
Groetjes Dina.
Avatar gebruiker
Kardinaaltje
Beheerster
 
Berichten: 49924
Onderwerpen: 1014
Afbeeldingen: 630
Geregistreerd: 02 mei 2003, 20:09
Woonplaats: Almere
Verzonden: 97 Duimpjes
Ontvangen: 93 Duimpjes
Leeftijd: 56

Seychelles



Keer terug naar Algemeen

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 2 gasten